'Alle installaties worden nieuw'
Na jaren van ontwerpen, slopen en voorbereiden, start dit voorjaar de uitvoering van de elektrotechnische werkzaamheden binnen de grootschalige renovatie van het Binnenhof. Projectmanager Elektrotechnische Installaties Michel Molenaar van Croonwolter&dros blikt terug op de ontwerpfase en vooruit op de enorme technische operatie die de komende jaren volgt. ‘Alles wat er in de gebouwen komt, is nieuw. Maar vrijwel niets mag je zien.’
Voor de renovatie van het Binnenhof bundelen de TBI-ondernemingen J.P. van Eesteren, Croonwolter&dros en Nico de Bont hun krachten. Samen werken ze aan de zeven bouwdelen van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Elk bedrijf heeft zijn eigen expertise. J.P. van Eesteren verricht de bouwactiviteiten. Aannemer Nico de Bont werkt vanuit hun expertise aan werkzaamheden aan de rijksmonumenten. Croonwolter&dros zorgt voor de installaties in de panden. Michel Molenaar is Projectmanager Elektrotechnische Installaties bij Croonwolter&dros.
Waar bevindt de Projectmanager E zich in de organisatie, Michel?
‘We hebben hier zeven bouwdelen, die verdeeld zijn over vier architecten. Voor elke architect hebben wij een eigen bouwstroom ingericht die wordt begeleid door een Projectleider Werktuigbouwkundig (W), en door een Projectleider Elektrotechnisch (E) die ieder een eigen projectorganisatie achter zich hebben. Er zijn dus acht projectleiders, waarvan ik de vier Projectleiders E aanstuur. De keuze voor deze, aan de architect gerelateerde, bouwstromen maakt dat we met een heldere vergaderstructuur kunnen werken.’
Wat doe je als projectmanager?
‘Afstemmen, praten, vergaderen, aangezien dit een groot complex project is, hebben we veel overleg maar dat is noodzakelijk. We hebben het dan over een bouw-, kwaliteits-, projectleiders-, coördinatie-, ontwerpvergadering en nog diverse andere bijeenkomsten. Verder ben ik druk bezig met de financiële bewaking van het project, de inkoop van leveranciers en onderaannemers etc. Tegelijk probeer ik contact te houden met wat er buiten gebeurt. Dat lukt niet altijd vanwege tijdgebrek, maar ik vind het belangrijk dat mijn collega’s me daar blijven zien.’
Wat maakt deze opdracht uitdagend?
‘De inpasbaarheid. In deze monumentale panden is nauwelijks ruimte om installaties weg te werken. Maar het is natuurlijk niet de bedoeling dat onze ingrepen straks zichtbaar zijn. De installaties zelf zijn niet heel spannend. Dat is allemaal goede, beproefde en duurzame techniek. Maar in gebouwen met deze leeftijden is daar nergens ruimte voor gereserveerd en dat maakt het een puzzel.’
Kun je iets vertellen over de verlichting?
‘Het lichtontwerp, dat door lichtadviseurs is gemaakt, is heel fraai en werkt met een daglichtregeling en aanwezigheidsdetectie. Bij meer daglicht gaat het minder fel branden en wanneer er na 15 minuten geen beweging in de ruimte heeft plaatsgevonden gaat de verlichting uit. In tegenstelling tot moderne gebouwen zijn de plafonds van het Binnenhof geen systeemplafonds. Dat betekent dat verlichting niet eenvoudig volgens standaardconfiguraties kan worden aangebracht. Daarom maken we eerst een proefopstelling van het licht in zogenaamde referentieruimten. Die proefopstellingen stellen ons in staat om de beste werkwijze te vinden en om vooraf te horen of de architect en opdrachtgever tevreden zijn over het resultaat. Is dat het geval, dan kopiëren wij deze werkwijze naar alle andere ruimten.’
Hoe is het om te werken met TBI-zusterondernemingen?
‘Goed, maar ik ervaar het niet als anders dan met andere partijen. Nieuw voor mij is de samenwerking met Nico de Bont. Hun specifieke expertise is heel boeiend om van dichtbij mee te maken. Als installateur kun je niet anders dan zulk ambachtswerk bewonderen.’
Bij dit project kijkt heel Nederland kritisch mee. Voel jij dat?
‘Op een verjaardagsfeestje hoor je wel eens iemand zeggen: “Zijn jullie weer uitgelopen?” Dan leg ik gewoon uit dat je bij een project als dit altijd onvoorziene zaken zult aantreffen. Maar zulke opmerkingen geven aan hoe dat heel veel mensen meeleven met deze enorme operatie. Het Binnenhof is van ons allemaal.’
Dit project trekt nieuwe werknemers aan die juist hier willen werken. Zie jij dit ook als een unieke werkervaring?
‘Jazeker, een project als dit komt maar één keer in je leven langs. Maar sowieso kan ik iedereen een baan in de bouw en techniek aanraden. Ik begon na mijn lts Elektrotechniek als monteur, werd werkvoorbereider (wat wij tegenwoordig projectcoördinator noemen), projectleider en nu projectmanager. Dus wie wil groeien, heeft alle kansen. Maar het hoeft niet. Je kunt ook in dezelfde functie actief blijven in de wetenschap dat er altijd werk voor je is. Ik vind mijn baan nog steeds uitdagend, ook omdat er zoveel innovaties plaatsvinden. En het Binnenhof is een uniek project.
Raad je ook vrouwen aan om in de bouw en techniek te komen werken?
‘Absoluut. Bij Croonwolter&dros werken veel vrouwen op kantoor en in de uitvoering. Op het Binnenhof hebben we een vrouwelijke projectcoördinator, en bij zowel Nico de Bont als J.P. van Eesteren zijn dat er nog meer, zowel in de keet als in de uitvoering. Niemand kijkt daar nog van op.’
Is jullie complete projectorganisatie voor het Binnenhof gehuisvest in de keten op het Plein?
‘Ja, dat klopt, dat is anders dan bij andere projecten. Alle functies zitten hier in de keet, zelfs de projectdirecteuren. Zelf wil ik ook altijd op het project zitten. Je hebt dan veel meer contact met je collega’s en dat wordt ook gewaardeerd. Voor de hele projectorganisatie hebben we in ons ketenpark 240 werkplekken die nu voor 75% bezet zijn.’
De verwachte oplevering vindt plaats in het zomerreces van 2031. Dat lijkt ver weg, is het dat ook?
‘Nee, dat is zeker niet ver weg. Als elektrotechnisch installateur zijn wij altijd als laatste klaar. Wij hebben te maken met de inbedrijfstelling van alle installaties. Dat kan alleen maar opgeleverd worden als alles werkt. Dat wordt vast een eindsprint, maar dat zijn we gewend.’
Voor de renovatie van de Tweede Kamergebouwen aan het Binnenhof zijn drie TBI (groep van techniek-, bouw- en infra)bedrijven aangesteld. J.P. van Eesteren verzorgt de bouwactiviteiten, aannemingsbedrijf Nico de Bont is gespecialiseerd in de monumentale gebouwdelen en Croonwolter&dros realiseert de modernisering van de installaties.