Een huis om stil van te worden

Geschreven door redacteur
30 okt 2013

De kleine religieuze gemeenschap Casella was jarenlang op zoek naar een nieuwe woonlocatie, geschikt als gastenverblijf en centrum voor stilte en ontmoeting. Die vond zij in de bossen bij Hilversum. De congregatie van de Zusters Augustinessen van St. Monica bezat daar een boerderijcomplex dat wel een opknapbeurt kon gebruiken. J.P. van Eesteren bouwde het rijksmonument om, in een jaar tijd en met de nodige uitdagingen. “Hier vinden wij een schitterend nieuw thuis”, zegt een trotse zuster Marie Madeleine.

De gastvrijheid van de zusters wordt bij de ontvangst meteen bevestigd. “Krijgen wij zomaar bezoek!”, zegt Maria, één van de vier zusters die in september verhuisden naar Casella ('huisje' of 'pelgrimsplek'). Voor ons ligt een nagelnieuw ogende verzameling boerderijgebouwen met veel glas, rieten en leistenen daken en onder meer een stiltecentrum in de vorm van een hooiberg – nu volgens de bouwers nog even 'de mooiste bouwkeet van Nederland'. Is een boerderijcomplex een opmerkelijke plek voor een religieuze leefgemeenschap? Verre van dat, zegt Marie Madeleine. “Wij wandelden hier vaak toen wij nog in Utrecht woonden; het is hier erg mooi en een goede plek om onze droom waar te maken: de Augustijnse spiritualiteit beleven in gemeenschap met anderen, zoals 'meelevers' – mensen die tijdelijk het klooster in gaan, en jongeren van 18 tot 35 jaar. Dit complex geschikt maken voor onze leefwijze en doelstellingen was echter niet gemakkelijk. Er moest een bestemmingsplan worden gewijzigd en het ontwerp moest voldoen aan de eisen van monumentenzorg. Het is een lange weg geweest via twee tijdelijke huizen, maar we zijn nu thuis."

In gesprek met werkvoorbereider Jef Hassefras en zuster Marie Madeleine

'Band opgebouwd'

Een thuis is het geworden; de terreininrichting moet twee dagen voor de officiële opening (vrijdag 11 oktober) nog worden voltooid, maar binnen oogt Casella al even knus als gastvrij. Dat is de zusters wel toevertrouwd, zegt werkvoorbereider Jef Hassefras van J.P. van Eesteren, die de gehele bouwperiode aan de Soestdijkerstraatweg meemaakte. “De zusters kwamen tijdens de uitvoering regelmatig langs met iets lekkers; dat hebben wij zeer gewaardeerd. Casella is een bijzondere locatie met bijzondere mensen. Wij hebben een band met de zusters opgebouwd.” Wij hechten grote waarde aan bestendige relaties, vertelt Marie Madeleine. “Heijmerink (inmiddels J.P. van Eesteren; red.) heeft altijd voor ons gebouwd; die goede relatie wilden wij graag voortzetten.” Een met de groep bevriende aannemer/architect fungeerde als bouwheer en 'coach', en specialist GVB Architecten ontwierp de herontwikkeling van het negentiende-eeuwse boerderijcomplex – een combinatie van restauratie en nieuwbouw. Hassefras: “De oorspronkelijke boerderij is volledig gerenoveerd tot op casco, met behoud van zoveel mogelijk monumentale delen, zoals de balkonbalustrade die volledig is gereconstrueerd.”

'Prima werk'

De boerderij is nu een gastenverblijf voor maximaal tien personen. Het melkhuisje werd uitgebreid tot ranke gebedsruimte met dragende houten spanten; van hieruit leidt een in glas uitgevoerde passage naar de nieuwbouw met leefruimte, bestaande uit twee prachtige hoge, geschakelde zalen met witte binnenmuren en een dubbele houten kap. De oorspronkelijke hooiberg is elders herbouwd; buiten komt een zitkuil en een 'labyrint van Chartres', ten behoeve van loopmeditatie. De duurzame gebouwinstallaties, waaronder een grijswatercircuit, zijn zorgvuldig in het monument verwerkt. “De meeste installaties bevinden zich in de vloeren; het nieuwbouwdeel kent daartoe zelfs een kruipruimte van bijna een meter. De planning was uitdagend, ook omdat je bij renovaties altijd zaken ontdekt die herstel behoeven, zoals houtrot.” Zuster Marie Madeleine knikt bevestigend, als een volleerd opdrachtgeefster. “De mannen hebben hier prima werk geleverd. Wij hadden na de renovatie van ons vorige huis in Utrecht niet anders verwacht.” Buiten klinkt het geluid van terreinwerkzaamheden. “Het is schitterend geworden. De stilte komt nog wel”, vertrouwt Marie Madeleine ons toe.